Se vi ne vidas supersignojn klaku iksojn
Stefán Briem

 Esperanta hejmpa─Ło               Dansk      English ├Źslenska


Kio estas perkomputila tradukado?

Perkomputila tradukado de skribita teksto inter lingvoj konsistas en uzado de tiucelaj komputilaj programoj, kiuj ricevas tekston en certa lingvo, la fontolingvo, kaj liveras ─Łies enhavon en ekvivalenta teksto en alia lingvo, la cellingvo.

Se la programo laboras sendepende, sen homa enmiksi─Ło, ekde la programo eklaboras ─Łis ─Łi liveras rezulton, oni parolas pri (tut)a┼ştomata tradukado. Sed pli bonan kvaliton oni kutime atingas en tradukado, kiam kunlaboras komputilo kaj homa menso. Tio povas okazi ekz. tiamaniere, ke la komputilo metas demandon al la uzanto de la komputilo, kiam esti─Łas duba─Áo, atendas respondon kaj da┼şrigas la prilaboradon ricevinte la respondon. Tiam oni povas paroli pri duona┼ştomata tradukado. Alia maniero estas, ke komputilo liveras krudan traduka─Áon, post kio homa tradukanto ricevas la rezulton, korektas erarojn kaj plibonigas la sintakson kaj lingvouzon. Kaj ankora┼ş alia maniero konsistas en anta┼şredakti la tekston, anta┼ş la perkomputila tradukado, por ke la tradukprogramo pli bone manovru kun la teksto.

Perkomputila tradukado estas unu de la ─ëefaj kampoj de lingvote─ąnologio kaj kunligi─Łas al la plej multaj de ─Łies aliaj kampoj. Oni komencis esploron kaj evoluigon en la kampo de perkomputila tradukado anta┼ş kvin jardekoj, sed la progreso esti─Łis multe malpi rapida ol oni esperis je la komenco. La plej malfacila faktoro de perkomputila tradukado estas la semantika analizo, t.e. kiel igi la programon kapti la signifon de la tradukota teksto, sed la kvalito de la perkomputila traduka─Áo multe dependas de tio, en kiu grado oni sukcesas rilate al tiu faktoro. Komputiloj neniam komplete anstata┼şos homajn tradukantojn, sed ili tuj povas plirapidigi kaj plifaciligi la laboron de tradukantoj konsiderinde, almena┼ş se la tekstoj estas limigitaj al certaj temterenoj a┼ş limigitaj alimaniere. En Islando, ─Łis nun, oni malmulte penis pri perkomputila tradukado, krom interesuloj en sia libera tempo.
 

Kiel utilas perkomputila tradukado?

La plej gravaj avanta─Łoj de perkomputila tradukado, kompare al la laboro de homaj tradukantoj, estas la faktoj, ke komputilo laboras multi pli rapide ol homo kaj ke per perkomputila tradukado estas pli facile gardi konsekvencecon en la tradukado.

Kelkfoje sufi─ëas akiri malbonkvalitan traduka─Áon, kiu tamen montras pri kio temas, kvankam ne ─ëio estas ─Łuste tradukita. Kaj plue povas esti pli grave akiri rezulton tuj ol akiri bonkvalitan traduka─Áon. Ekzemplo pri tia tradukado estas la tradukado inter kelkaj lingvoj, kiun ofertas senpage la ser─ëilo AltaVista.

Prilabora rapideco en perkomputila tradukado povas konsiderinde gravi, kvankam poste necesas homaj tradukantoj por korekti la rezulton kaj plibonigi sintakson kaj lingvouzon. La avanta─Ło de perkomputila tradukado povas en tiu kazo aperi kiel elspeza ┼Łparado pro malpli da laboro je homaj tradukantoj kaj en tio, ke la traduklaboro bezonas malpli da tempo ol nurhoma tradukado.
 

Kio estas akomodita perkomputila tradukado?

Multkaze povas esti oportune akomodi perkomputilan tradukadon al certaj taskoj. Ekzemple povas temi pri verkado de specialaj vortlistoj, anta┼ş ol la tradukado komencas, per kiuj oni atentas la temterenon de la teksto a┼ş ─Łies stilon. Per tia speciala vortlisto oni povas i.a. ┼Łan─Łi la pezon de certaj traduka─Áoj de ambiguaj vortoj a┼ş vortkombina─Áoj kaj aldoni terminojn, kiuj ne trovi─Łas en la baza vortaro de la uzota traduksistemo. Se abundas je ripetoj, estas e─ë pripensinde kunmeti en la specialan vortliston kompletajn frazojn a┼ş frazerojn. ─łu, a┼ş kiamaniere, estas oportune akomodi la tradukmetodon, dependas de celoj, cirkonstancoj kaj la tipo de la tradukota teksto.
 

Kiu metodo estas oportuna en certa kazo?

Por taksi, kiu tradukmetodo estas oportuna por certa tasko, oni devas konsideri la anta┼şan priskriba─Áon, cerbumi kaj taksi, ─ëu povas esti oportune apliki perkomputilajn metodojn, kaj se jes en kia grado.

─ťenerale validas, ke plej ofte povas esti oportune apliki perkomputilan tradukadon:

Lasta ┼Łan─Ło la 30an de septembro 2000